Groeiende vraag naar schaapskuddes

Groeiende vraag naar schaapskuddes

In Overijssel groeit de vraag van terreinbeheerders naar schaapskuddes. Het liefst hebben de beheerders, zoals Landschap Overijssel, Natuurmonumenten en ook Staatsbosbeheer, gescheperde kuddes. Kuddes die vrij rond lopen onder toeziend oog van een herder en zijn honden, meestal border collies. Effectief voor het heidebeheer en ook nog eens leuk voor wandelaars om naar te kijken.

Eén van die herders is Willem Dijkema uit Almelo. Hij is vrijwillig herder bij Landschap Overijssel op de Lemeler- en Archemerberg bij Ommen. Samen met nog zo’n vier vrijwillige herders en de vaste herder van Landschap Overijssel, Anita Wichers, zorgt hij er voor dat de schapen de buik iedere dag vol kunnen eten. ‘Een gescheperde kudde leert om de tijd die ze op de hei doorbrengen al etende door te brengen. Soms met een korte herkauwpauze, meestal na drie tot vier uur eten’, aldus Dijkema.

Hij loopt één keer per week op de berg bij Giethmen samen met zijn border collies Luna en Sam. ‘Luna heb ik nu een paar jaar. De band met haar is erg sterk en ik hoef maar een commando te geven of ze is al weg om de kudde te stoppen, naar links of rechts te laten afbuigen  of iets anders.’ Sam is een 9 maanden oude pub, zoon van Luna. ‘Hij moet het trucje nog leren. Maar hij staan al wel ‘aan’, oftewel op de hei heeft ’t ie oog voor schapen, kijkt er naar en wil om de kudde heen lopen. In de winter begin ik met het echte trainen van Sam’, aldus herder Willem.

De thuisbasis, de schaapskooi, staat aan de rand van de Archemerberg in Giethmen. ’s Ochtends vertrekken de schapen vanuit de kooi naar de heidevelden op de berg en ’s avonds, na zo’n 8 uur te hebben gegeten van onder andere de heide, pijpenstro en bochtige smele, keren ze met een volle pens terug.  De kudde van Landschap Overijssel bestaat uit circa 150 Veluwse Heideschapen. Het aantal is te klein om de hei en de toekomstige hei (red. Landschap Overijssel is bezig met grootschalige boskap) goed te kunnen beheren. Dijkema: ‘Het Landschap is daarom op zoek naar een extra kudde van een derde partij. De aanbesteding hiervan  is op dit moment gaande.’

Hoeveel kilometer leg een herder per dag af? ‘Afhankelijk waar ik die dag met kudde heen loop. De ene dag loop ik nog geen kilometer en eet de kudde vlak bij de kooi, andere dagen lopen we meer, soms tot 12 kilometer. Dat valt dus wel mee. Vergeet niet, een lopende schaap over een pad eet niet. Beter is ze op de hei ergens ‘neer te zetten’ en ze rustig te laten eten.’ Het zijn de honden die volgens Dijkema veel meer kilometers lopen. ‘Ik zou Luna een keer een GPS om moeten hangen om te weten hoeveel, maar ik denk al gauw 4 tot 4 keer zoveel dan ik.’

Dijkema weet dat er in Overijssel veel meer kuddes en herders ronddwalen. ‘Bij Nijverdal zit Scheperij  Salland en de kudde van Staatsbosbeheer. Dan heb je nog Schapen Grazerij Bornerbroek, schaapskudde Hof van Twente, de kudde in Mander van Mieke Boode, diverse stadskuddes zoals in Deventer en Zwolle. Ik ken ze echt niet allemaal en er zullen er nog wel meer zijn. ‘  Zelf heeft Dijkema de bescheiden Stadskudde, met een vette Knipoog, Almelo. ‘6 ooien, 2 rammen en een hamel (red. gecastreerde ram). Hij zet deze kudde in op braakliggende industrieterreintjes en bij particulieren met een kleine boomgaard. ‘Maar ik probeer ook op markten te staan, bijvoorbeeld op de Kerstmarkt in Almelo.’